Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Post Type Selectors

75-lecie FSC w Lublinie – Lublin II

Samochodowe skojarzenia z Lublinem prowadzą zwykle do Żuka, a przecież metkę z hasłem zawartym w tytule można by zawiesić nie tylko na nim. Od ciężarówek na licencji radzieckiego GAZ-a, poprzez urządzenia rolnicze, blaszane miski, wałki do ciasta, wozy opancerzone, dostawcze Lubliny i auta ze znaczkiem Daewoo – wszystko to i jeszcze więcej powstawało w tym samym lubelskim zakładzie. Mowa o Fabryce Samochodów Ciężarowych, którą do życia powołano 75 lat temu. (11/26)

O lubelskiej FSC pisać można dużo. Tak będzie i tym razem, ale trzeba zrobić co się da, by się nie powtórzyć. To o tyle trudne, że przez nasze łamy przewinęło się już sporo powstałych w niej samochodów. Pomocna okazuje się dysproporcja: poczciwego Żuka przybliżaliśmy już kilkukrotnie, zaś Lublina, jego następcę ani razu. Niech zatem on stanie się motywem przewodnim opowieści o fabryce wspominanej dość rzadko, choć o jeden tylko dzień od FSO młodszej.

Nie odpala – odpala – nie gaśnie

Gdyby zdjęcia przenosiły dźwięk, docierający w to miejsce czytelnik usłyszałby warkot. Sesja zdjęciowa Lublina trwa, toczy się rozmowa, a w tle cały czas słychać pracujący silnik Andorii. Nie można go zgasić. To znaczy można, ale trzeba wiedzieć jak.

– Trzeba wrzucić piątkę i go zdławić, albo położyć się pod spód i wiedzieć za co pociągnąć. To problem wielu Lublinów. Niektórzy gaszenie robią na linkę, inni przerabiają zawór, który jest tu felerny, a do tego po prostu drogi. Kosztuje ok. 400 złotych, o ile w ogóle da się go kupić. Zaczęło się od awarii rozrusznika. Jak go wymieniliśmy, to przestał odpalać. Teraz odpala, ale z kolei nie gaśnie – mówi Piotrek.

Czyżby Lublin II był jednym z tych samochodów, których nigdy nie da się do końca zepsuć ani do końca naprawić?

Zaczęło się od Warszawy

Lublin, o którym mowa, nie jest jedynym samochodem z FSC noszącym tę nazwę. Na długo przed nim fabryczne bramy opuszczał Lublin 51, ale historia motoryzacji w stolicy Lubelszczyzny sięga jeszcze głębiej, a zaczyna się… w Warszawie.

W 1936 r. Stanisław Lilpop, Wilhelm Rau i Seweryn Loewenstein zawarli umowę licencyjną z General Motors. Na jej mocy mieli w Polsce wyłączność zarówno na sprzedaż, jak i na produkcję Opli, Buicków i Chevroletów. Ich warszawska montownia ruszyła jeszcze w 1936. Dwa lata później na miejsce dla nowej fabryki przedsiębiorcy wybrali lubelską dzielnicę Tatary. Gdyby nie wybuch wojny, na Tatarach produkowane byłyby skrzynie biegów, silniki, mosty napędowe, sprzęgła i układy kierownicze. Podzespoły miały trafiać zarówno do aut osobowych jak i ciężarowych. Robotnicy zdążyli wznieść jedynie kotłownię i halę montażową. W czasach okupacji wyposażona, nowoczesna hala służyła Niemcom jako baza serwisowa. W 1944 r. wszystkie urządzenia produkcyjne i naprawcze ukradli Rosjanie. Do 1949 r. opustoszały budynek funkcjonował jako rozlewnia wódek Polskiego Monopolu Spirytusowego.

GAZ-em

W 1948 r. zapadła decyzja: w Lublinie powstawanie fabryka samochodów ciężarowych. Zakład nie mając wiele do gadania, kupił licencję na produkcję ciężarówki GAZ 51. Pierwszy Lublin 51 opuścił taśmę montażową 7 listopada 1951 r., a więc w rocznicę Rewolucji Październikowej. Dzień wcześniej z FSO wyjechała pierwsza Warszawa. Fabryce Samochodów Ciężarowych nadano imię Feliksa Dzierżyńskiego. Pierwsze Lubliny na bokach maski miały jeszcze rosyjskie napisy, ale szybko zastąpiono je polskimi „Lublin 51”. Do grudnia 1951 zmontowano 88 samochodów. 16 lipca 1952 r. fabrykę opuścił Lublin nr 1000, a na koniec roku wykonano ich ponad 2000.

Podpisując umowę licencyjną FSC, mówiąc łagodnie, nie zrobiło interesu życia. Lublin, podobnie jak GAZ wpadał w nieprzyjemne drgania, był hałaśliwy, nieekonomiczny, a wielkość jego produkcji (a właściwie montażu) była ściśle uzależniona od dostaw części z zakładów w Gorki. Rosjanie przysyłali zamówione podzespoły, ale nigdy tyle, o ile prosił Lublin. W efekcie spora część z liczącej ok. 2000(!) osób załogi FSC nie miała co robić. Aby nie siedzieć bezczynnie, pracownicy fabryki wytwarzali roztrząsacze do nawozów, felgi zamawiane przez inne polskie fabryki, a nawet miski, młotki do mięsa, wałki i sanki.

Kierunek: przygoda

Najnowsza historia zielonego Lublina zaczyna się w 2026 roku, kiedy to czwórka przyjaciół szukała auta, którym latem dałoby się pojechać na rajd Złombol. Nie wszyscy muszą wiedzieć, więc dopowiedzmy: Złombol jest, jak mówi organizator, największym na świecie rajdem charytatywnym. Organizowana od 2007 r. impreza dopuszcza do udziału samochody projektowane i produkowane w dawnym bloku wschodnim. Co roku trasa rajdu prowadzi do innego państwa. Cel: zebranie jak największej sumy na rzecz dzieci z domów dziecka na terenie całej Polski. Minimalna kwota, by wystartować to 2800 zł. To dół stawki, a limitu nie ma. Start zawsze ma miejsce w Katowicach. Meta – co roku gdzie indziej. Uczestnicy docierali już m.in. do Turcji, Wielkiej Brytanii, Hiszpanii, Tunezji, Portugalii, Norwegii, a w 2026 r. do Maroka. Dokąd będzie wiodła w roku 2027? Okaże się w styczniu.

Plan przygotowania Lublina do rajdu zakłada wymontowanie części foteli. Zostaną tylko cztery, co jest konieczne, jeśli na pokładzie mają zmieścić się części zamienne. Przy komplecie foteli praktycznie nie ma bagażnika. Jakie części na pewno muszą znaleźć się w zapasie?