Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Post Type Selectors

Małe Fiaty z przednim napędem

Od zakończenia Wielkiego Kryzysu Fiat zasłynął z produkcji małych i średnich samochodów w przystępnych cenach i ta filozofia marki jest aktualna do dziś. Aby opisać całą historię tej działalności, potrzeba by zapewne pełnego rocznika „Automobilisty”. Dlatego skoncentrujemy się na modelach z napędem na przednie koła i z silnikami o pojemności do jednego litra, wśród których znajdziemy również nasze polskie propozycje. (10/26)

Nie zawsze jednak Fiat był specjalistą od małych, ekonomicznych samochodów. Przytoczę anegdotyczne wspomnienie inżyniera Tadeusza Heyne, który po ukończeniu politechniki w Charlottenburgu podjął pracę w saksońskim zakładzie Horcha. Jak wspominał, z czasem przestała go interesować praca w małej firmie i jeszcze przed I wojną światową z radością przeniósł się do wielkiego zakładu w Turynie, do… Fiata. Warto też wspomnieć o pewnej rocznicy. W 1906 roku Heyne, wraz z niemieckim inżynierem Hieronymusem, wystartował w pierwszej edycji słynnego rajdu Targa Florio, rozgrywanego oczywiście na Sycylii.

Historia małych przednionapędowych Fiatów zaczyna się w 1964 roku, kiedy w firmie Autobianchi będącej pod kontrolą Fiata zaczęto produkować model Primula. Fiat jednak nie odważył się na założenie mu swojego logo. Tym niemniej zebrane doświadczenia przełamały wątpliwości zarządu firmy.

Pierwszym seryjnym modelem był Fiat 128 z 1969 roku, ale miał silnik 1,1 litra, więc go odpuszczamy, mimo że w 1970 roku otrzymał tytuł „Car of the Year”. Zajmiemy się nieco mniejszymi konstrukcjami, z których niemal wszystkie były produkowane lub montowane w Polsce, a dłużej zatrzymamy się przy dwóch projektach czysto polskich – jednym mniej udanym z punktu widzenia ewentualnego sukcesu sprzedażowego i drugim, który stał się straconą nadzieją. Obydwa są dowodem twórczego myślenia i zdolności konstruktorów.

Fiat 127

Zaprojektowano go jako rynkowego następcę modelu 850, który był już mocno przestarzały koncepcyjnie, ale na tyle popularny, że utrzymał się w produkcji do 1973 roku. W Polsce był sprzedawany oczywiście za dewizy z hiszpańskiej licencji jako SEAT 850. Stanowił też jedną z propozycji przy zakupie licencji przez Polskę w ramach „samochodu dla Kowalskiego”, ale przegrał z dużo mniejszym i mniej użytecznym modelem 126, który miał za to dużo nowocześniejsze nadwozie założone jednak na jeszcze starszą niż w 850 technikę.

Fiat 126NP

Drugi w naszym zestawieniu jest polski projekt rewolucyjnej zmiany małego i ciasnego PF 126p na coś nieco bardziej użytecznego, umożliwiającego w perspektywie realną budowę wersji dostawczych. Rewolucyjna zmiana polegała na przełożeniu zespołu napędowego na przód i napędzaniu przednich kół.

Panda I

Ten ważny w historii „małych Fiatów” model znalazł się w handlu w początku roku 1980. Nadwozie zaprojektował sam Giorgetto Giugiaro, co było wyłomem w tradycji Fiata na ogół korzystającego z własnego Centro Stile. Zdawałoby się, że proste nadwozie z niemal płaskimi powierzchniami przypominało bardziej samochód wojskowy niż cywilny, a jednak bardzo się spodobało. Chyba dlatego, że było inne i do tego nadzwyczaj funkcjonalne. Gdzie tylko się dało, stosowano w wyposażeniu nadwozia najprostsze rozwiązania, a jak wiemy, tylko to się nie psuje, czego nie ma.

Nasze własne projekty, czyli „tysiączka” i Beskid

Nie możemy w zestawieniu pominąć obiecujących projektów powstałych na przełomie lat 70. i 80., choćby z tego względu, że planowano w nich użycie silników i podzespołów Fiata. Pierwsze prace studyjne rozpoczęły się prawdopodobnie równolegle w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie na Wydziale Form Przemysłowych, gdzie już od dawna współpracowano z BOSMAL-em przy projekcie 126NP. Tam zbudowano makietę samochodu klasy 1 litra, która w swojej koncepcji może być uważana za pomysł na późniejszy prototyp Beskida FSM 106. Pasjonującą historię jego powstania zamieściliśmy w numerze 3/2017 „Automobilisty”.

więcej w Automobiliście!